حح

بیماری کبد چرب چیست؟ علایم،علت و درمان

کبد چرب یا در اصطلاح پزشکی استیتوسیس به معنای تجمع بیش از حد چربی در کبد است. البته وجود مقدار بسیار کمی چربی در کبد طبیعی است اما در موارد ابتلا به کبد چرب در حدود 5 تا 10 درصد از وزن کبد ، چربی خواهد بود.

خوشبختانه کبد چرب برگشت پذیر است و با ایجاد تغییراتی در سبک زندگی و رژیم غذایی می توان آن را برطرف کرد. کبد چرب معمولا علائمی ندارد و موجب آسیب جدی و همیشگی نمی شود.

کبد دومین عضو بزرگ بدن است.  وظیفه کبد تصفیه چیزهایی است که ما می خوریم و می نوشیم . کبد تمامی مواد مضر را از خون جدا می کند اما کبد حاوی چربی بیش از حد باشد پروسه ی تصفیه کردن دچار مشکل می شود.  معمولا کبد هم مانند سایر اعضای بدن با تولید سلول های جدید به جای سلول های قدیمی و آسیب دیده  خود را یازسازی و ترمیم می کند . اما اگر آسیب های کبدی به طور مداوم و مکرر اتفاق بیافتد ، کبد قادر به بازسازی خود نیست و زخم و آسیب کبد دائمی می شود که به آن سیروز کبدی گفته می شود.

کبد چرب یک بیماری شایع است و تخمین زده می شود که بین 10 تا 20 درصد از افراد چربی بیش از اندازه در کبد خود دارند و اکثر موارد ابتلا به کبد چرب در بین سنین 40 تا 60 سال هستند. در صورتی که کبد چرب بر اثر اختلال دیگری در بدن ایجاد شود ممکن است لازم است علت آن تشخیص داده شده و درمان شود چون در غیر این صورت آسیب جدی به کبد وارد خواهد شد.

کار کبد چیست؟

کبد در قسمت بالا و راست حفره شکمی قرار دارد. وظایف کبد عبارتند از:

–    ذخیره کردن انرژی برای بدن . بخش اعظم غذایی که ما می خوریم در بدن ما به صورت نوعی قند به نام گلوکز در می آید که تامین کننده انرژی بدن است. گلوکز برای ذخیره شدن در کبد به شکل گلیکوژن در می آید و در هنگامی که بدن نیاز به انرژی دارد کبد ذخایر گلیکوژن خود را به صورت گلوکز آزاد می کند. کبد همچنین آهن و ویتامین ها را در خود ذخیره میکند.
–    ساخت پروتئین مورد نیاز برای انعقاد خون
–    تصفیه ی الکل، دارو ها و مواد سمی بدن
–    تولید نوعی چربی به نام کلسترول. کلسترول نوعی چربی است که مورد نیاز بدن است اما مقادیر بیش از حد آن مضر است.
–    کبد ماده ای به نام صفرا تولید می کند که موجب هضم چربی می شود. ماده ی صفراوی از طریق لوله ی صفرا به داخل دستگاه گواذش می رود  و موجی شکسته شدن مولکولهای چربی می شود تا این مولکول ها در روده جذب شوند.

انواع اختلالات کبد چرب

کبد چرب الکلی: در صورتی که شخص الکل زیادی مصرف کند دچار این عارضه می شود . کبد چرب الکلی حتی ممکن است پس از یک دوره کوتاه مدت الکل نوشیدن زیاد ایجاد شود.  البته ژن ها نیز در ابتلا به کبد چرب الکلی موثرند. ژن های شخص می توانند شانس اعتیاد شخصی به الکل را تغییر دهند و همچنین در نحوه جذب الکل در بدن تاثیر بگذارند. سایر عوامل موثر در ابتلا به کبد چرب الکلی عبارتند از:
–    هپاتیت c ( که می تواند به التهاب کبد منجر شود)
–    وجود مقادیر بیش از حد آهن در بدن
–    اضافه وزن

کبد چرب غیر الکلی

دلیل اصلی ابتلا به این بیماری مشخص نیست. کبد چرب الکلی در برخی خانواده ها به طور ارثی شایع تر است. کبد چرب الکلی معمولا در افراد میانسال و دارای اضافه وزن نیز بیشتر ایجاد می شود. همچنین افرادی با این شرایط که کبد چرب دارند معمولا دچار کلسترول بالا و دیابت نیز هستند. سایر دلایل ایتلا به کبد چرب غیر الکلی شامل موارد زیر می شود:
–    مصرف دارو
–    ابتلا به هپاتیت
–    اختلال ارثی یا اختلال خود ایمنی کبد
–    کم کردن ناگهانی و سریع وزن
–    سوء تغذیه

اختلال حاد کبد چرب در بارداری

این بیماری نادر است اما امکان دارد در هنگام بارداری در کبد مادر مقدار بیش از حد چربی تشکیل شود. این حالت هم برای مادر و هم جنین خطرناک است و می تواند موجب نارسایی کلیه و کبد یا خونریزی یا عفونت خطرناک هم در مادر و هم در جنین شود. دلیل اصلی چرب شدن کبد در بارداری مشخص نیست اما احتمالا تغییرات هورمونی در این مسئله نقش دارند.  بعد از تشخیص چرب بودن کبد در اولین فرصت ممکن باید زایمان صورت بگیرد و مادر برای چند روز تحت مراقبت شدید خواهد بود. معمولا در این حات بعد از چند هفته مادر به حالت عادی باز می گردد.

علت ها و دلایل

همانطور که گفته شد کبد چرب می تواند از نوع الکلی یا غیر الکلی باشد. الکل می تواند مستقیما کبد را مسموم و ملتهب کند . اما اختلالات کبد چرب غیر الکلی بیماری های کتملا متفاوتی هستند و دلایل مختلفی می تواند موجب آن شود از جمله:

رژیم غذایی: مصرف میزان کالری بالا در رژیم غذایی( مصرف کالری بیش از حد موجب می شود بیشتر از حد توانایی کبد به آن فشار بیاید و متابولیسم سلول های چربی دچار اختلال شود و چربی بیش از حد در کبد تشکیل شود)

 برخی بیماری های خاص: اختلال کبد چرب با برخی بیماری ها و مشکلات از جمله دیابت نوع دوم، اضافه وزن، سطح بالای تریگلیسرید، بیماری سلیاک و بیماری ویلسون(اختلال در متابولیسم مس) در ارتباط است.

کاهش وزن بسیار سریع و سوء تغذیه

مصرف دارو : داروهایی از جمله تاموکسیفن ، آمیودارون و متوترکسات می تواند در ابتلا به کبد چرب موثر باشد.

شواهدی نیز مبنی بر وجود رابطه بین کبد چرب و مقاومت به انسولین وجود دارد. مقاومت به انسولین حالتی است که در آن بدن میزان کافی انسولین ترشح می کند اما سلول ها توانایی لازم برای جذب انسولین و به کار بردن آن برای متابولیسم قند را ندارند و در نتیجه میزان قند اضافی به شکل چربی ذخیره می شود و می تواند موجب چرب شدن کبد شود.

علایم  و نشانه ها

در اکثر افراد ، کبد چرب موجب ایجاد هیچ علائمی نمی شود و تنها هنگامی بیمار دچار علائم ناشی از کبد چرب می شود که کبد دچار التهاب شده باشد. بنابراین مانند سایر اختلالات کبد و هپاتیت ، کبد چرب هم علائم واضح و مشخصی ندارد و علایم آن بیشتر شامل حالت ناراحتی و ناخوشی بیمار ، خستگی مفرط و احساس ناراحتی در بالای شکم است.  در صورتی که کبد چرب موجب سیروز کبدی شود آنگاه موجب بروز علایم نارسایی کبد می شود. این علایم عبارتند از:

–    زردی ( به علت تشکیل بلی روبین: مولکول های رنگی ناشي از تجزيه هموگلوبين)
–    ورم و جمع شدن مایع در شکم ( به علت کاهش تولید پروتئین توسط کبد)
–    افزایش میزان خون مردگی و کبودی در بدن
–    اختلالات روحی

تشخیص

در صورتی که کبد شما ملتهب شده باشد پزشک می تواند این موضوع را با معاینه شکم شما تشخیص دهد. در صورتی که احساس خستگی مفرط یا بی اشتهایی داشته اید به پزشک اطلاع دهید همچنین در مورد سایقه مصرف الکل و دارو و مکمل های غذایی حتما با پزشک صحبت کنید. پزشک ممکن است برای تایید تشخیص خود یکی از آزمایش های زیر را تجویز کند:

–    آزمایش خون: از طریق آزمایش خون پزشک می تواند متوجه شود آنزیم های کبدی بیشتر از حد نرمال در خون وجود دارند. البته این موضوع ابتلا به کبد چرب را تایید نمی کند اما نشان می دهد اختلالی هست و نیاز به بررسی های بیشتر برای تشخیص دلیل التهاب کبد می باشد.

–    اولتراسوند: چربی کبد در عکسبرداری اولتراسوند به رنگ سفید خود را نشان می دهد. ممکن است عکسبرداری های دیگری نیز مانند سی تی اسکن یا ام آر آی انجام شود. توسط عکسبرداری می توان وجود چربی در کبد را تشخیص داد اما سایر آسیب های وارد شده به کبد قابل تشخیص نیست.

–    نمونه برداری از کبد: در این روش پزشک سوزنی را درون کبد فرو میکند و بخش کوچکی از کبد را توسط سوزن مخصوص نمونه برداری می کند. برای کاهش درد بیمار پزشک از بی حسی موضعی استفاده می کند. نمونه برداری کبد تنها راه تشخیص کاملا قطعی برای ابتلا به کبد چرب است. با نمونه برداری کبد پزشک همچنین می تواند دلیل ابتلا به کبد چرب را نیز مشخص کند.

درمان

روش درمان کبد چرب غیر الکلی

کاهش وزن: اکثر موارد ابتلا به کبد چرب به چاقی و اضافه وزن مربوط می شود. بررسی ها نشان داده با کاهش وزن تدریجی و انجام منظم ورزش می توان میزان چربی در کبد را کاهش داد. بنابراین در صورتی که شما به کبد چرب غیر الکلی در مراحل ابتدایی آن مبتلا هستید می تواند با این کار روند پیشروی بیماری را کند و متوقف کنید. همچنین با کاهش وزن و ورزش می تواند از بروز سیروز کبدی ( بیماری که در آن بافت مرده و ناسالم و فیبروز جلیگزین سلول های سالم کبد می شود) جلوگیری کند. در برخی افراد که چاقی بسیار مفرط دارند ممکن است پزشک انجام جراحی درمان چاقی را تجویز کند.

درمان سایر بیماری های مرتبط و عوامل خطر ساز : کبد چرب می تواند خطر ابتلا به اختلالات قلبی-عروقی را افزایش دهد و افراد مبتلا به کبد چرب بیشتر در معرض اختلالاتی مانند حمله قلبی یا نارسایی کبدی هستند. بنابراین پزشک توصیه هایی را به بیمار میکند تا احتمال بروز این اختلالات را کاهش دهد. ترک سیگار، کنترل وزن، انجام ورزش منظم، رژیم غذایی مناسب، کنترل فشار خون و میزان کلسترول از جمله این درمان ها هستند. در صورت ابتلا به دیابت نیز کنترل قند خون می تواند از پیشروی کبد چرب جلوگیری کند.

همچنین توصیه می شود که به هیچ عنوان الکل مصرف نکنید چرا که حتی کمترین میزان الکل می تواند شکل کبد چرب را بسیار بدتر کند.

درمان دارویی

داروهای بسیاری برای بهبود وضعیت کبد چرب توسط پزشکان توصیه می شوند البته در مورد تاثیر این دارو ها تحقیقات کمی انجام شده. در مورد کبد چرب غیر الکلی هیچ دارویی تا کنون نتوانسته کاملا آن را درمان و وضعیت چرب بودن کبد و التهاب آن را به حالت قبل برگرداند. در حال حاضر داروهای بسیاری در تحقیقات مختلفی در حال آزمایش هستند.

پیشگیری (جلوگیری)

شما می توانید با رعایت نکاتی احتمال ابتلا به کبد چرب را کاهش دهید همچنین در صورت ابتلا به کبد چرب با رعایت این نکات به روند درمان خود کمک کنید:

–    وزن خود را متعادل نگه دارید: در صورتی که اضافه وزن دارید ، هر روز میزان کمی از کالری مصرفی خود را کاهش دهید و کمی به میزان فعالیت فیزیکی خود اضافه کنید. در صورتی که در گذشته برای کاهش وزن اقدام کرده اید و موفق نبوده اید به پزشک مراجعه کنید.

–    رژیم غذایی سالم داشته باشید: یک رژیم غذایی سالم  و سرشار از میوه، سبزیجات و انواع حبوبات داشته باشید

–   ورزش کنید و فعالیت بیشتری داشته باشید: سعی کنید در بیشتر روز های هفته حداقل نیم ساعت ورزش کنید. در صورتی که می خواهید وزن خود را کم کنید احتملا باید بیشتر از این میزان ورزش کنید. در صورتی که به هیچ وجه ورزش نمی کنید قبل از شروع ورزش با پزشک خود مشورت کنید.

–  قند خون خود را کنترل کنید: در صورتی که دیابت دارید، به دقت توصیه های پزشک را برای کنترل قند خون خود دنبال کنید. داروهای خود را دقیقا طبق دستور پزشک مصرف کنید و مرتبا وضعیت قند خون خود را چک کنید

– کلسترول خود را کاهش دهید: در صورت ابتلا به چربی خون می توانید با رعایت رژیم غذایی سرشار از سبزیجات، انجام ورزش و مصرف صحیح و به موقع داروهای تجویز شده توسط پزشک، میزان کلسترول و تری گلیسیرید خون را کنترل کنید.

–  از کبد خود مراقبت کنید: از انجام کارهایی که فشار زیادی به کبد می آورند خودداری کنید به عنوان مثال : الکل ننوشید، داروها را دقیقا  طبق دستور آن ها مصرف کنید، خودسرانه دارو و مکمل مصرف نکنید.

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

bigtheme