3702398_350

سرطان معده: علایم،درمان و علت

سرطان معده به بیماری گفته می شود که در آن سلول های بدخیم ( سرطانی) در لایه درونی معده شروع به رشد و تکثیر می کنند. معده در بالای حفره شکمی قرار دارد و دومین عضو گوارشی است که به هضم غذا کمک می کند. بافت معده از چند لایه تشکیل شده است که درونی ترین لایه آن لایه مخاطی است که از آن ماده مخاطی و مواد دیگر ترشح می شود. تقریبا تمامی سرطان های معده از این لایه آغاز می شود که به آن سرطان نوع آدینوکارسینوم گفته می شود.  انواع دیگر سرطان معده لایه ها یا بخش های دیگر معده را درگیر خود می کند که با نام های لنفوم و کارسینال و استرومال شناخته می شود.

شایع ترین دلیل ابتلا به سرطان معده ابتلا به عفونت هلیکوباکتری است. متاسفانه سرطان معده در مراحل اولیه علائمی ندارد و در اکثر موارد هنگامی که سرطان تشخیص داده می شود در مراحل پیشرفته آن است.

انواع سرطان معده

سرطان معده بسته به این که کدام بخش از معده را درگیر کرده است ، انواع مختلفی دارد. بیش از 95% از موارد ابتلا به سرطان معده از نوع آدینو کارسینوم است که در آن سلول های سرطانی در داخلی ترین لایه معده که لایه مخاطی ( یا آدینوکارسینوموس) نام دارد به وجود می آید. انواع دیگر سرطان معده شیوع بسیار کمتری دارند  و شاملاین موارد می شود:

–     لنفوم: سرطان بافت لنفاوی معده که ماده ای به نام لنف ترشح می کند و وظیفه آن مقابله با عفونت است)

–     سرطان استرومال یا بافت بنیادین معده: سلول های سرطانی در بافت ماهیچه ای( یا بافت همبند) معده ایجاد می شود
–    سرطان کارسینال : در لایه کارسینوئید معده ایجاد می شود.

علت

سرطان معده به علت ایجاد تغییراتی در سلول های معده ایجاد می شود، البته علت اصلی به وجود آمدن این تغییرات سلولی مشخص نیست.  سرطان هنگامی آغاز می شود که در سلول ها یک جهش یا موتاسیون ایجاد می شود که باعث تغییر در ساختار DNA می شود که این تغییر ساختار بر نحوه رشد و تکثیر سلول ها اثر می گذارد. بنابراین بعد از جهش سلولی ، سلول ها به طور غیر طبیعی و کنترل نشده تکثیر می شوند و تشکیل توده ای از بافت اضافه  می دهند که تومور نامیده می شود.

در صورتی که سرطان درمان نشود معمولا از طریق سیستم لنفاوی بدن یا طرق دیگر به سایر نقاط بدن نیز منتقل می شود. سیستم لنفاوی شبکه از رگ ها و غدد است که در تمام بدن گسترده است و بخشی از دستگاه ایمنی بدن است. در صورتی که سلول های سرطانی به سیستم لنفاوی راه پیدا کنند می توانند به سایر نقاط بدن از جمله خون ، استخوان ها یا سایر اندام های داخلی راه پیدا کنند.

دلیل اصلی تغییر در ساختار DNA در سلول ها ی معده مشخص نیست. اما شواهد بسیاری وجود دارند که نشان می دهند عوامل معینی بر احتمال بروز جهش سلولی و ابتلا به سرطان موثرند. برخی از مهمترین این عوامل در ادامه ذکر شده اند:

–    سن و جنس: احتمال ابتلا به سرطان با بالا رفتن سن بیشتر می شود. اکثر موارد ابتلا به این سرطان افراد بالای 55 سال هستند. به دلایل نامعلومی این سرطان در مردان دو برابر بیشتر از زنان ایجاد می شود.

–    مصرف سیگار: احتمال ابتلای  افراد سیگاری به سرطان معده دو برابر سایر افراد است. سیگار حاوی مواد شیمیایی بسیار مضری است که سلول های معده آسیب می زند.

–    عفونت هلیکوباکتری: برخی از افراد به این عفونت باکتریایی مبتلا می شوند و هرگز متوجه ان نمی شوند اما در برخی افراد هم این عفونت باکتریایی موجب زخم معده، سوء هاضمه و التهاب مزمن معده می شود که می تواند منجر به سرطان شود.

–    رژیم غذایی نامناسب: خوردن زیاد ترشی و شور و غذاهای نمک سود شده، ماهی و گوشت دودی و به طور کلی غذاهای شور احتمال ابتلا به سرطان معده را بیشتر می کند

–    عوامل ژنتیک : در صورتی که یکی از بستگان نزدیک شما یا یکی از اعضای خانواده به این سرطان مبتلا شده احتمال بروز آن در شما نیز بیشتر است.

–    ابتلا به انواع دیگر سرطان

–    ابتلا به برخی بیماری های خاص : از جمله کم خونی شدید و زخم معده

–    سابقه جراحی معده

چگونگی گسترش سرطان معده

سرطان معده می تواند از سه طریق به سایر نقاط بدن انتقال و گسترش یابد:

–    انتقال مستقیم: سلول های سرطانی در لایه های معده رشد می کنند و به بافت های مجاور می رسند و اندام های داخلی مجاور مانند پانکراس، روده کوچک، روده بزرگ و لایه ی پروتونیوم ( غشای داخلی شکم) را درگیر می کنند.

–    انتقال از طریق سیستم لنفاوی: سیستم لنفاوی شبکه ای از غدد و عروق است که ماده ای به نام لنف را در بدن منتقل می کند( مانند سیستم عروق و گردش خون در بدن) . غدد لنفاوی سلول هایی را تولید می کند که به مبارزه بدن با عفونت کمک می کند. سلول های سرطانی از طریق این سیستم می توانند به نقاط دیگر بدن راه یابند

–    انتقال از طریق خون:  ممکن است از طریق خون نیز سلول های سرطانی به نقاط دیگر راه یابند که در این صورت در اکثر موارد ریه ها درگیر می شوند.

در حالتی سلول های سرطانی معده به نقاط دیگر بدن منتقل شده و گسترش یابند به آن  سرطان معده متاستاتیک گفته می شود.

علایم و نشانه ها

اکثر علائم ناشی از سرطان معده با سایر بیماری های دیگر ( که خطرناک نیستند) مشابه است و از این جهت نیز تشخیص قطعی سرطان در مراحل اولیه آن مشگل است:

علائم اولیه سرطان معده عبارتند از:

–    سوءهاضمه مداوم
–    نفخ معده و آروغ زدن مداوم
–    سوزش معده یا سوزش سر دل
–    زود سیر شدن هنگام غذا خوردن(سیر شدن با غذای کم)
–    احساس پری و بادکردن و سیری زیاد بعد از غذا خوردن
–    احساس ناراحتی و ضعف
–    معده درد یا احساس درد در قفسه سینه
–    مشکل در بلع غذا
–    استفراغ ( ممکن است استفراغ همراه با خون باشد که البته این حالت در مراحل اولیه سرطان شایع نیست)
در صورتی که سرطان پیشرفت زیادی کند علائم جدی تری بروز می کنند که عبارتند از:
–    خون در مدفوع یا سیاه شدن مدفوع
–    از دست دادن اشتها
–    کاهش وزن
–    احساس خستگی شدید
–    احساس سنگینی و احساس باد کردن یا پری شکم ( به علت تشکیل توده سرطانی)
–    کم خونی ( کم شدن گلبول های قرمز خون که باعث احساس خستگی شدید و تنگی نفس می شود)
–    زرد شدن پوست و سفیده ی چشم ها

تشخیص

برای تشخیص سرطان معده از روش ها و تست های گوناگونی استفاده می شود که عبارتند از :

–    آندوسکوپی معده : در راین روش یکی لوله مخصوص باریک که دوربین کوچکی در آن قرار دارد از طریق دهان وارد معده می شود و به وسیله آن پزشک می تواند داخل معده را ببیند و به دنبال علائم رشد سلول های سرطانی بگردد. پزشک در صورتی که ناحیه ای مشکوک به سرطان را مشاهده کند می تواند از آن نمونه برداری کند.

–    عکسبرداری از معده: می توان برای تشخیص وجود تومور سرطانی از سی تی اسکن و نوع خاصی از عکسبرداری با اشعه ایکس از معده که همراه با خوردن محلول باریم توسط بیمار انجام می شود ، استفاده کرد.

تعیین میزان پیشروی سرطان

پس از تشخیص ابتلا به سرطان لازم است پزشک برای تعیین روش درمان سرطان میزان پیشروی سرطان را به دقت تعیین کند. مهم تست های تشخیصی که برای تعیین میزان پیشروی سرطان به کار می روند عبارتند از:

–    عکسبرداری از معده: عکسبردای سی تی اسکن و عکسبرداری به روش توموگرافی با گسیل پوزیترون که در آن گلوکز رادیو اکتیو در رگ تزریق می شود که باعث می شود سلول های بدخیم در عکس واضح تر باشند و سپس عکسبرداری انجام می شود

–    جراحی لاپاروسکوپی: در این روش پزشک مستقیما معده و بافت های اطراف آن را مشاهده می کند تا پیشرفت سرطان را بررسی کند. معمولا برای انجام این کار از روش لاپاروسکوپی استفاده می شود که در ان برش های کوچکی روی شکم زده می شود و از طریق آن لوله ی باریکی که دوربین کوچکی همراه ان است به داخل شکم فرستاده می شود.

از تست های دیگری نیز مانند اندوسکوپس و آزمایش خون نیز برای تشخیص مرحله ی سرطان استفاده می شود.

مراحل پیشروی سرطان

مراحل پیشروی سرطان معده آدنوکارسینوم عبارتند از:

–    مرحله یک (I) : در این مرحله تومور تنها به لایه مخاطی داخلی معده محدود می شود و ممکن است کمی به گره های لنفاوی در لایه ی دوم جداره ی معده نفوذ کرده باشد
–    مرحله دو (II) : در این مرحله سرطان به لایه های دیگر جداره معده نفوذ کرده و به بافت همبند و ماهیچه ای معده رسیده است و ممکن است تعداد بیشتری از گره های لنفاوی درگیر سرطان شده باشند.
–    مرحله سوم (III) : در این مرحله سرطان به بافت ماهیچه ای و آخرین لایه معده یعنی لایه سروزی نفوذ کرده و ممکن است بری غدد لنفاوی اطراف را نیز درگیر کرده باشد.
–    مرحله چهارم (IV) : در این مرحله سرطان کاملا گسترس یافته و به نقاط دیگر بدن و اندام های مجاور و تعداد زیادی از غدد لنفاوی نفوذ کرده است.

روش های درمان

انتخاب روش درمان به نوع سرطان ، مرحله پیشروی آن و چگونگی رشد سرطان و نظر خود بیمار بستگی دارد:

جراحی

 هدف از انجام جراحی برداشتن کامل بافت سرطانی همراه با قسمتی از بافت سالم معده است. در صورت امکان انجام این عمل گزینه های زیر وجود دارند:

–    برداشتن سلول های سرطانی از سطح داخلی معده ( مراحل اولیه سرطان): در این روش توسط آندوسکوپی  لایه مخاطی معده که حاوی سلول های سرطانی است برداشته می شود . آندوسکوپ یک لوله باریک همرا با یک دوربین کوچک و منبع نوری ایت که از طریق دهان وارد معده می شود. پزشک از وسیله مخصوصی ( که همراه آندوسکوپ به درون معده می فرستد) برای جدا کردن جداره درونی معده که سرطانی است و بخشی از بافت سالم آن استفاده می کند.

–    برداشتن قسمتی از معده ( معده برداری جزئی) : در این روش قسمتی از معده که شامل سلول های سرطانی است جدا می شود.

–    خارج کردن کامل معده(معده برداری کلی) : در این روش معده به طور کامل برداشته می شود و در صورت سرطانی بودن بافت های مجاور( طحال، غدد لنفاوی و ..)  آن ها نیز خارج می شوند و سپس مری مستقیما به روده کوچک وصل می شود .

–    برداشتن غدد لنفاوی مبتلا به سلول های سرطانی: پزشک غدد لنفاوی مبتلا به سلول های سرطانی را خارج می کند و همچنین غدد لنفاوی دیگر را هم برای بررسی وجود سلول های سرطانی خارج می کند.

–    جراحی معده برای تسکین درد بیمار و بهبود علائم: در برخی موارد تنها برای بهبود علائم ناشی از رشد زیاد تومور در معده عمل جراحی انجام می شود تا از درد و ناراحتی بیمار کم شود. در این موارد پیشرفت سرطان بسیار زیاد است و انجام جراحی نمیتواند سرطان را درمان کند اما به منظور کاهش درد و راحتی بیمار انجام می شود.
انجام عمل جراحی با خطر خونریزی و عفونت همراه است و در مورد افرادی که به طور کامل معده آن ها خارج می شود مشکلات سوء جذب و سوء هاضمه را به همراه دارد.

پرتو درمانی

در این روش از پرتوهای بسیار قوی و نافذ حامل انرژی برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می شود. در این روش در حالی که بیمار خوابیده است دستگاه بر روی بدن او حرکت داده می شود و امواج را به نقاط مورد نظر می تاباند.

ممکن است از روش پرتو درمانی قبل از انجام جراحی استفاده شود تا تومور جمع شده و کوچک شود و خارج کردن آن طی جراحی آسانتر باشد. همچنین ممکن است پس از جراحی نیز از پرتو درمانی استفاده شود تا سلول های سرطانی باقی مانده را در صورت وجود از بین ببرد.

معمولا پرتودرمانی و شیمی درمانی همراه با یکدیگر به کار می روند. در موارد پیشرفته سرطان ممکن است برای کاهش درد بیمار بر اثر تومور بزرگ از پرتو درمانی استفاده شود.

عوارض این روش شامل اسهال ، سوءهاضمه ، حالت تهوع و استفراغ می شود.

شیمی درمانی

شیمی درمانی نوعی دارو  درمانی است که طی آن مواد شیمیایی بسیار قوی برای از بین بردن سلول های سرطانی به بدن تزریق می شود. داروهای شیمی درمانی در تمام بدن پخش می شوند و سلول های سرطانی که ممکن است از معده به نقاط دیگر منقل شده باشد را از بین می برند.

ممکن است قبل از انجام جراحییک دوره شیمی درمانی انجام شود تا تومور جمع شده و کوچک شود و خارج کردن آن طی جراحی آسان تر باشد. همچنین ممکن است پس از جراحی نیز شیمی درمانی انجام شود تا سلول های سرطانی باقی مانده در بدن را در صورت وجود از بین ببرد.

شیمی درمانی و پرتو درمانی معمولا همراه باهم انجام می شوند. ممکن است در مراحله بسیار پیشرفته سرطان، شیمی درمانی تنها برای بهبود علائم و کاهش ناراحتی بیمار انجام شود.

عوارض شیمی درمانی به نوع ماده شیمیایی مورد استفاده بستگی دارد. نوع سرطان معده و پیشروی ان تعیین کننده نوع دارو است.

درمان با داروهای هدفمند

در روش درمان هدفمند از داروهایی استفاده می شود که خصوصیات غیر طبیعی سلول های سرطانی را مورد هدف قرار می دهند. داروهای هدفمندی که برای درمان سرطان معده مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از:
–    تراستوزوماب(هرسپتین): برای سلول های سرطانی که در ساختار آن ها عامل HER2 بیش از حد تولید می شود.
–    ایماتینیب: برای نوع نادری از سرطان معده به نام سرطان استرومال
–    سانیتینیب: برای سرطان استرومال.
آزمایش های تشخیصی تعیین می کنند که درمان هدفمند برای بیمار مفید خواهد بود یا نه و چه نوع دارویی باید استفاده شود.

شرکت در مطالعات بالینی

یکی از روش های درمان شركت در یک پژوهش‌ بالینی است. پژوهش‌های بالینی بخشی از كارهاي تحقيقاتی سرطان هستند. پژوهش‌های بالینی  به این منظور انجام می شود که پزشکان بدانند آیا درمان‌های جدید سرطان، مطمئن و مؤثر و یا بهتر از درمان‌های استاندارد هستند یا خیر.

بسیاری از درمان‌هایی که اکنون درمان استاندارد سرطان هستند بر مبنای پژوهش‌های بالینی گذشته ایجاد شده‌اند. بیمارانی که در یک پژوهش‌ بالینی شرکت می‌کنند ممکن است در میان اولین کسانی باشند که یک روش درمانی جدید را تجربه کرده‌اند.

پیشگیری از سرطان معده

همانطور که گفته شد علت اصلی ابتلا به سرطان معده مشخص نیست و بنابراین راهی قطعی برای پیشگیری از ان وجود ندارد.اما با توجه به معین بودن عوامل موثر بر ابتلا به سرطان معده می توان با ایجاد تغییراتی در زندگی احتمال ابتلا به ان را کاهش داد.

–    بیشتر میوه و سبزیجات بخورید : سعی کنید در رژیم غذایی روزانه خود جای بیشتری برای میوه و سبزیجات باز کنید و انواع مختلف میوه ها و سبزیجات استفاده کنید.

–    غذای شور و دودی کمتر مصرف کنید: این نوع غذا ها بسیار برای معده مضر است، سعس کنید این گونه غذاها را کمتر بخورید

–    سیگار نکشید: اگر سیگاری هستید ، سیگار را ترک کنید و اگر سیگاری نیستید به خاطر داشته باشید که هرگز سمت این کار نروید. کشیدن سیگار احتمال ابتلا به سرطان معده  و دیگر سرطان ها را بالا می برد. ترک سیگار ممکن است بسیار سخت باشد، در این صورت از یک پزشک کمک بخواهید.

–    در صورتی که ریسک ابتلا به سرطان معده را دارید با پزشک خود مشورت کنید: در قسمت علل ابتلا به سرطان معده ، عوامل موثر بر احتمال ابتلا به سرطان معده ذکر شدند، با توجه به این موضوع در صورتی که فکر می کنید در معرض خظر ابتلا به سرطان معده هستید حتما با پزشک خود مشورت کنید و به صورت دوره ای اندوسکوپی معده انجام دهید.

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

bigtheme