مسمومیت

مسمومیت کبدی: درمان و علائم

مسومیت کبدی چیست؟


مسمومیت کبدی، به معنای  التهاب کبدی ناشی از مواد شیمیایی است. بسیاری از مواد شیمیایی که خواسته یا ناخواسته استنشاق یا مصرف می‌شوند، می‌توانند اثرات سمی بر روی کبد داشته باشند. این مواد شیمیایی شامل داروها، حلال‌های صنعتی و آلاینده‌ها است. تقریبا” هر دارویی که قابل تصور باشد، در هر دوره زمانی می‌تواند به عنوان علت مسمومیت کبدی مشخص شود.

این سموم گاهی اوقات می‌تواند باعث بیماری‌های مزمن کبدی و حتی سیروز کبدی شود، البته در صورتی که فرد بی‌وقفه در معرض آن‌ها قرار گیرد. 

2

آیا تمام سموم به شیوه یکسان کبد را تحت تاثیر قرار می‌دهند؟


مواد مسموم کننده‌ که به کبد آسیب می‌رسانند به دو گروه تقسیم شده‌اند:

  1. سموم قابل پیش بینی، مواد شیمیایی هستند که قرار گرفتن در معرض آن‌ها، می‌تواند باعث مسمومیت کبد و آسیب کبدی شود. حلال‌های شست‌وشو، تتراکلرید کربن و مسکن استامینوفن نمونه‌هایی از این گروه است.
  2. سموم غیر قابل پیش بینی، آن دسته از سموم هستند که برای درصد بسیار کوچکی از افراد، موجب آسیب کبدی می‌شوند. آسیب غیر قابل پیش‌بینی ناشی از اکثر داروها، چندان مورد شناسایی قرار نمی‌گیرد، اما داده‌های تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که، پاسخ مسمومیت کبد نسبت به مواد دارویی، احتمالا” به نوع آنزیم (ژنتیکی) یک فرد برای متابولیسم آن بستگی دارد.

چرا کبد، مستعد آسیب ناشی از مواد شیمیایی است؟


کبد، نسبت به مواد شیمیایی آسیب پذیراست، زیرا نقش اساسی در متابولیسم مواد شیمیایی دارد. وظیفه خاص کبد، پردازش تقریبا” تمام مواد شیمیایی و داروهایی است که وارد جریان خون می‌شوند و نیز از بین بردن آن دسته ازمواد شیمیایی است که دفع آن‌ها برای کلیه دشوار است. کبد، این مواد شیمیایی را به محصولاتی تبدیل می‌کند که بتواند از طریق صفرا و ادرار دفع شود. با این حال، در طی این فرایند شیمیایی در کبد، گاهی محصولات جانبی ناپایدار و بسیار سمی تولید می‌شود. این محصولات بسیار سمی می‌توانند به کبد حمله کرده و موجب آسیب کبد شوند.

مصرف منظم الکل، به احتمال زیاد باعث افزایش احتمال مسمومیت دارویی، خصوصا” در مورد استامینوفن می‌شود. بنابراین از مصرف الکل، هنگام استفاده از داروها باید پرهیز شود.

علائم و نشانه‌های مسمومیت کبدی چیست؟


مسمومیت کبدی در ابتدا شبیه هپاتیت‌های ویروسی به نظر می‌رسد. به‌دست آوردن سابقه تماس فرد با مواد شیمیایی، داروها و یا سایر عوامل، به شروع زودهنگام درمان و رفع عامل مسبب مسمومیت کبدی کمک می‌کند. بی‌اشتهایی، تهوع و استفراغ از علائم شایع آن هستند. همچنین زردی و هپاتومگالی در ارزیابی فیزیکی بیمار ذکر می‌گردد. برای بیماران مبتلا به مسمومیت حاد کبدی این علائم شدیدتر می‌باشد.

مدت زمان ریکاوری مسمومیت حاد کبدی کوتاه است، البته در صورتی‌که عامل مسمومیت به موقع شناسایی و از بدن خارج شود و یا اینکه قرار گرفتن در معرض آن عامل، محدود باشد. اما اگر یک دوره طولانی بین مواجهه و شروع علائم مسمومیت وجود داشته باشد، ریکاوری بیمار بعید است. متاسفانه در این حالت، هیچ پادتن موثری وجود ندارد. بیماردچار تب بالا، مسومیت شدید و بسیار ناتوان خواهد شد. تهوع ممکن است مداوم شده و همراه با استفراغ حاوی خون باشد. اختلالات انعقادی می‌تواند شدید شود و علائم خونریزی ممکن است در زیر پوست ظاهر گردد. همچنین علائم حاد گوارشی ممکن است به فروپاشی عروقی منجر شود. نهایتا” هذیان، کما و تشنج بروز می‌کند و بیمار در عرض چند روز به دلیل نارسایی حاد کبدی می‌میرد. غیر از پیوند کبد، راه‌های درمانی اندکی وجود دارد.

مدیریت علائم بالینی، در مسمومیت کبدی ناشی از دارو:

مسمومیت کبدی ناشی از دارو، عامل 25 درصد از موارد نارسایی کبدی برق آسا در ایالات متحده است. تظاهرات حساسیت به دارو ممکن است (بر حسب نوع دارو) در روز اول استفاده از آن و یا تا چند ماه بعد بروز کند. معمولا” شروع آن، ناگهانی بوده و همراه  با لرز، تب، بثورات جلدی، خارش، درد مفاصل، بی‌اشتهایی و حالت تهوع است. بعدا” ممکن است علائم زردی، ادرار تیره، بزرگ شدن کبد و حساس به لمس شدن آن، بروز کند. پس از آنکه داروی مسبب مسمومیت از بدن خارج شد، این علائم به تدریج فروکش می‌کند. با این حال واکنش بدن ممکن است شدید و حتی کشنده باشد، حتی اگر مصرف دارو متوقف شده باشد. اگر با مصرف هر نوع دارو، علائم تب، لرز، خارش و یا بثورات جلدی رخ دهد، استفاده از آن باید فورا” متوقف شود.

اگر چه هرنوع از دارو می‌تواند بر عملکرد کبد تاثیر بگذارد، اما داروهایی که با آسیب کبدی همراهند، معمولا” شامل (اما نه محدود به) داروهای بیهوشی، داروهای مورد استفاده در ترات روماتیسمی و بیماری عضلانی – اسکلتی، داروهای ضد افسردگی، داروهای روان گردان، داروهای ضد تشنج و داروهای ضد عفونت سل هستند.

روش تشخیص مسمومیت کبدی چیست؟


در حال حاضر، هیچ تست مشخصی برای تشخیص قطعی مسمومیت کبدی وجود ندارد. بنابراین، تشخیص آن بر اساس ارزیابی کامل بیمار انجام می‌شود. ابتدا پزشک باید همه داروهای مورد استفاده (اعم از تجویز شده یا بدون نسخه، شامل ویتامین‌ها و داروهای گیاهی) و همچنین میزان تماس فرد با مواد شیمیایی در محیط کاری و محیط زندگی را به دقت مورد توجه قرار دهد.

پزشک، همچنین مدت زمانی را که فرد در معرض مواد شیمیایی، قرار گرفته است، باید در نظر بگیرد. برخی از انواع آسیب کبدی ناشی از مواد شیمیایی، روزها تا هفته‌ها پس از تماس فرد با آن‌ها رخ می‌دهد. حتی گاهی اوقات چند ماه پس از مصرف منظم دارو ممکن است آسیب کبدی آشکارئ شود.

پزشک، طی بررسی امکان مسمومیت کبدی، ممکن است کمبود ویتامین‌ها و عوامل مسمومیت را نیز در نظر بگیرد. در صورتی که ویتامین‌های مکمل (تجویزشده یا بدون نسخه) مصرف می‌کنید، با پزشک خود در خصوص نیاز به نظارت بر وضعیت کلی ویتامین بدن خود مشورت کنید.

مسمومیت کبدی چگونه درمان می‌شود؟


اولین و مهم‌ترین مرحله درمان مسمومیت کبدی، شناسایی و از بین بردن ماده‌ای (مانند داروها، داروهای گیاهی یا الکل) است، که باعث مشکل کبد شده است. در مورد آسیب کبدی مربوط به مصرف الکل، حضور بیمار در یک برنامه درمانی مانند “ترک اعتیاد الکلی‌های گمنام”، توصیه می‌شود. اعتیاد به الکل یک اعتیاد جدی است که بدون درمان مناسب و شبکه‌های حمایتی، در بسیاری از افراد احتمال بازگشت به آن وجود دارد.

اگر فردی دچار مسمومیت کبدی باشد، باید فورا” مصرف دارو را متوقف کرده و از قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی مضر اجتناب کند. خارج کردن مواد شیمیایی و یا داروهای مسبب بیماری از بدن، منجر به بهبود سریع بیمار ظرف چند روزخواهد شد. اما گاهی برای بهبودی محسوس، چند ماه زمان لازم است، خصوصا” اگربیمار از قبل بیماری‌های مزمن کبدی نیز داشته باشد. هیچ درمان خاص دیگری مورد نیاز نیست.

پیوند کبد

پیوند کبد فوری، باید برای بیمارانی درنظر گرفته شود که دچار آسیب کبدی خطرناک ناشی از مصرف دارو، داروی گیاهی و یا مکمل غذایی شده‌اند.

عمل پیوند کبد، برای بیماران مبتلا به سیروز پیشرفته ناشی از الکل، نیز ممکن است درنظر گرفته شود. با این حال، این بیماران تنها در صورتی کاندید پیوند کبد می‌شوند که، به طور کامل از الکل پرهیز کنند و برای مدت حداقل شش ماه، در برنامه درمانی ترک الکل شرکت کرده باشند.

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

bigtheme