13

فیستول مقعد: درمان و علائم

آبسه مقعدی


 آبسه مقعدی یک محفظه عفونی پر از چرک است که در نزدیکی مقعد به وجود می‌آید. 90% از آبسه‌ها نتیجه بروز یک عفونت حاد در غدد داخلی مقعد هستند. گاهی اوقات، باکتری‌ها، مدفوع یا اجسام خارجی دهانه یک غده مقعدی را مسدود کرده و سپس راه خود را باز کرده و وارد بافت اطراف مقعد می‌شوند، و در آنجا جمع شده و باعث ایجاد آبسه می‌شوند.

اغلب، فیستول مقعد در نتیجه وجود آبسه مقعد، یا بروز آن در گذشته، به وجود می‌آید. این وضعیت برای حدود 50% از بیماران دارای آبسه رخ می‌دهد. در حالت طبیعی غدد کوچکی، آن‌ هم تنها در داخل مقعد وجود دارد. فیستول مجرایی (تونلی) است که زیر پوست تشکیل شده و غدد عفونی مسدود شده را به یک آبسه متصل می‌کند. فیستول می‌تواند همراه آبسه یا بدون آن به وجود بیاید و همچنین می‌تواند به پوست باسن در نزدیکی دهانه مقعد نیز متصل شود.

علت‌ها و دلایل


 آبسه، توده دردناکی از چرک است.‌ معمولاً، آبسه بعد از آلوده شدن یکی از غدد کوچک درون مقعد به باکتری‌ها به وجود می‌آید.

البته، اغلب دلیل آبسه مشخص نیست، هرچند که آن‌ها بیشتر در افرادی که دچار نقص سیستم ایمنی بدن هستند، مثل مبتلایان به ایدز، بروز می‌کنند.

معمولاً، آبسه‌ها با یک دوره مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها (داروی درمان عفونت‌های ناشی از باکتری‌ها) درمان می‌شوند. در اکثر موارد، همچنین نیاز است که مایع عفونی از آبسه تخلیه شود.

گاهی اوقات، ترکیدن یک آبسه پیش از درمان آن، باعث ایجاد فیستول مقعد می‌شود. فیستول می‌تواند ناشی از بهبود ناقص آبسه یا تخلیه ناقص مایع عفونی نیز باشد.

تقریباً 30 تا 50 درصد افراد دارای آبسه مقعدی به فیستول مقعد نیز دچار می‌شوند. حدود 80% از تمام فیستول‌های مقعد ناشی از عفونت در مقعد هستند.

سایر دلایل

سایر عارضه‌ها و عفونت‌هایی که می‌توانند منجر به فیستول مقعد شوند عبارتند از:

  • سرطان مقعد (آنورکتال): مقعد ناحیه‌ای در انتهای روده بزرگ (محل جمع شدن مدفوع) است.
  • سل: یک عفونت باکتریایی است که عمدتاً ریه‌ها را درگیر می‌کند، اما می‌تواند به سایر بخش‌های بدن نیز سرایت کند.
  • HIV (ویروس ایدز): ویروسی است که به سیستم دفاعی بدن حمله می‌کند.
  • سفلیس: یک عفونت باکتریایی است که از طریق تماس جنسی، تزریق با سرنگ آلوده یا انتقال خون منتقل می‌شود.

فیستول مقعد می‌تواند به دلایل زیر هم بروز کند:

  • یک زائده گوشتی یا زخم
  • به عنوان یکی از عوارض جراحی
  • به عنوان یک مشکل پزشکی مادرزادی

علائم


 موارد زیر علائم یا نشانه‌های وجود فیستول مقعد هستند:

  • بروز مکرر آبسه مقعد
  • درد و تورم در اطراف مقعد
  • بروز درد در هنگام دفع مدفوع
  • خونریزی
  • تخلیه ترشحات (چرک) خونی یا بدبو از منفذ ایجاد شده در اطراف مقعد. بعد از تخلیه فیستول، درد فروکش می‌کند.
  • حساسیت و ناراحتی پوست اطراف مقعد به خاطر ترشح مداوم
  • تب، لرز و احساس خستگی عمومی. (البته، این‌ها می‌توانند علائم بسیاری از امراض باشند).

در صورت مشاهده هر کدام از این علائم می‌بایست به پزشک مراجعه کنید.

روش‌های تشخیص


 معاینه تحت بی‌حسی (یا بیهوشی)

پس از تزریق ماده بی‌حسی یا بیهوشی، معاینه ناحیه بین مقعد و آلت، معاینه دیجیتالی مقعد (DER) و آنوسکوپی انجام می‌شود. این معاینه می‌بایست قبل از اقدام به انجام جراحی انجام شود، خصوصاً اگر ارزیابی سرپایی باعث ناراحتی شده یا به تشخیص مسیر فیستول کمکی نکرده‌ باشد.

برای کمک به تعیین محل فیستول و مهمتر از آن، شناسایی منفذ داخلی، چند تکنیک ابداع شده است که عبارتند از:

  • پزشک آب اکسیژنه، شیر یا آبی متیلن رقیق را به منفذ بیرونی تزریق می‌کند و بررسی می‌کند که آیا ماده تزریق شده از خط دندانه‌ای خارج می‌شود یا خیر؛ تجربه ما نشان داده که آبی متیلن بیش از آنکه به شناسایی منفذ کمک کند، مانع از دیده شدن محل آن می‌شود.‌
  • کشیدن یا فشار دادن روی منفذ بیرونی نیز باعث بیرون‌زدگی یا فرورفته شدن دهانه فیستول شده و به مشخص شدن مسیر آن کمک می‌کند.
  • وارد کردن یک پروب (میله فلزی نازک، قابل انعطاف و نرم که نوک کُندی دارد) از طریق منفذ بیرونی، به تشخیص جهت مسیر فیستول کمک می‌کند؛ اگر پروب پس از طی کردن چند میلی‌متر به خط دندانه‌ای برسد، می‌تواند حدس زد که مسیر فیستول مستقیم است (باید مراقب بود که با اعمال فشار بیش از اندازه یک مسیر دیگر باز نشود).

پروکتوسیگموئیدوسکوپی/کوونوسکوپی

با انجام سیگموئیدوسکوپی انعطاف‌ناپذیر در هنگام ارزیابی اولیه می‌توان مطمئن شد که بیماری‌های دیگر نقشی در علائم به وجود آمده ندارند. در ادامه نیز اگر نیاز شد روده بزرگ بیشتر بررسی می‌شود.

درمان


 نوع جراحی مورد نیاز به محل قرارگیری فیستول و ساده یا پیچیده بودن آن بستگی دارد. در صورت نیاز، جراح روش کار را با جزئیات برای بیمار توضیح می‌دهد.

معمولاً، موارد کمی از فیستول مقعد خودبه‌خود بهبود می‌یابند، انجام جراحی برای درمان این عارضه ضروری است.

جراحی

در اینجا هدف جراحی بهبود فیستول و در عین حال اجتناب از آسیب دیدن عضلات اسفنکتر است که حلقه‌ای از عضلات هستند که مقعد را باز و بسته می‌کنند. آسیب رسیدن به عضلات اسفنکتر، باعث بی‌اختیاری مدفوع می‌شود.

معمولاً جراحی فیستول مقعد تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود، که باعث می‌شود بیمار در حین جراحی  چیزی احساس نکند. البته، در برخی موارد هم از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود، که در این حالت بیمار به هوش است اما از آنجا که ناحیه مورد درمان بی‌حس شده، دردی احساس نمی‌کند.

در ادامه بعضی از انواع جراحی فیستول مقعد را توضیح می‌دهیم.

فیستولوتومی

فیستولوتومی معمول‌ترین نوع جراحی فیستول مقعد است، که در 85 تا 95 درصد از موارد از آن استفاده می‌شود.

در این نوع جراحی، کل مسیر فیستول، از منفذ داخلی تا منفذ بیرونی برش داده و باز می‌شود. جراح، محتویات آن را شسته و خارج کرده و آن را کاملاً باز می‌کند. پس از یک تا دو ماه فیستول به شکل یک اسکار مسطح بهبود می‌یابد.

ممکن است جراح، برای دسترسی به فیستول مجبور شود بخش کوچکی از عضله اسفنکتر مقعد را ببرد. البته، این موضوع به وضعیت قرارگیری فیستول بستگی دارد. جراح تا جایی که می‌تواند تلاش می‌کند تا بیمار بعد از عمل به بی‌اختیاری مدفوع دچار نشود.

تکنیک استن

گاهی اوقات در جراحی از یک استن استفاده می‌شود. استن یک تکه نخ جراحی است که به داخل مسیر فیستول فرستاده می‌شود تا مسیر را برای مدتی (که اغلب چند ماه طول می‌کشد) باز نگه دارد. این کار باعث می‌شود که فیستول قبل از ترمیم شدن به طور کامل تخلیه شود.

این روش زمانی استفاده می‌شود که بیمار در معرض خطر بالای دچار شدن به بی‌اختیاری مدفوع قرار داشته باشد، برای مثال مثل زمانی که فیستول از بین عضلات اسفنکتر می‌گذرد.

اگر جراح بخواهد در طول جراحی از استن استفاده کند، پیشتر بیمار را در جریان می‌گذارد. گاهی اوقات، برای درمان فیستول با استفاده از تکنیک استن به انجام چند جراحی نیاز است.

روش فلپ مخاطی عضلانی مقعد

از روش فلپ مخاطی عضلانی مقعد، زمانی استفاده می‌شود که فیستول پیچیده بوده یا خطر بروز بی‌اختیاری مدفوع زیاد باشد.

فلپ مخاطی، قطعه‌ای از بافت است که از مقعد یا پوست اطراف دهانه آن برداشته می‌شود.

در طول جراحی، مسیر فیستول برداشته می‌شود (که این همان روش فیستولوتومی است). سپس فلپ مخاطی به محلی که منفذ داخلی در آن قرار داشت، متصل می‌شود.

پلاگ (توپی) بيوپروستتیک

پلاگ بیوپروستتیک یک پلاگ مخروطی شکل است که از بافت‌های حیوانات ساخته شده و برای مسدود کردن منفذ داخلی فیستول از آن استفاده می‌شود.

پلاگ با استفاده از بخیه در جای خود محکم می‌شود، اما منفذ بیرونی به طور کامل بسته نمی‌شود تا فیستول به تخلیه مایعش ادامه بدهد. بعداً بافت جدیدی اطراف پلاک رشد کرده و منفذ را ترمیم می‌کند.

البته، گاهی اوقات این روش با عوارضی همراه است که عبارتند از:

  • درد و افزایش ترشحات (این مورد باید با آنتی‌بیوتیک درمان شود)
  • تشکیل یک آبسه جدید
  • درآمدن پلاگ از جای خود

به علاوه، در دو مورد آزمایشی که در آن‌ها از پلاگ‌های بیوپروستتیک استفاده شده بود، نرخ موفقیت بیش از 80% گزارش شد. البته، هنوز هم درمورد نرخ بروز مجدد عارضه و نتایج دراز مدت درمان به این روش، ابهاماتی وجود دارد.

درمان‌های غیرجراحی

چسب فیبرینی

در حال حاضر استفاده از چسب فیبرینی تنها گزینه غیرجراحی برای درمان فیستول مقعد است. در این روش چسب فیبرینی به درون فیستول تزریق می‌شود تا مسیر آن را پر کند. این چسب، از طریق منفذ فیستول تزریق شده و سپس منفذ با بخیه بسته می‌شود.

از آنجا که استفاده از چسب فیبرینی ساده، بی‌خطر و بدون درد است، این روش به یک گزینه جذاب تبدیل شده است. البته، نتایج طولانی مدت این روش درمانی ضعیف هستند. برای مثال، در یک تحقیق کوچک، نرخ موفقیت اولیه این روش 77% گزارش شد، در حالیکه بعد از 16 ماه، تنها موفقیت درمان 14% از بیماران همچنان ادامه داشت.

عوارض

عوارض بعد از درمان در این روش می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • بند آمدن ادرار
  • خونریزی
  • تراکم مدفوع
  • بواسیر ترومبوزه

همچنین برخی از عوارض آن که با تأخیر ظاهر می‌شوند عبارتند از:

  • عُود
  • بی‌اختیاری مدفوع
  • تنگی مقعد. فرایند بهبود، باعث فیبروز مجرای مقعد می‌شود؛ استفاده از غذاها و مکمل‌های حجم دهنده مدفوع به جلوگیری از باریک شدن این مجرا کمک می‌کند
  • تأخیر در بهبود زخم. درمان کامل ظرف 12 هفته صورت می‌پذیرد، مگر آنکه وجود یک بیماری زمینه‌ای آن را مختل کند (مثلاً شخص مبتلا به بیماری کرون باشد یا حتی خود این عارضه عود کند)

نرخ عود بیماری و بی‌اختیاری مدفوع بعد از درمان، برای انواع روش‌های درمانی مورد استفاده به شرح زیر است:

  • فیستولوتومی استاندارد: نرخ عود گزارش شده 0 تا 18% است و نرخ هرگونه بی‌اختیاری مدفوع 3 تا 7% است.
  • استفاده از نخ ستن:‌ نرخ عود گزارش شده 0 تا 17% است، و نرخ هرگونه بی‌اختیاری مدفوع 0 تا 17% است.
  • فلپ مخاطی عضلانی مقعد: نرخ عود گزارش شده 1 تا 17% است، و نرخ هرگونه بی‌اختیاری مدفوع 6 تا 8% است.
  • نرخ گزارش شده برای عود 0 تا 17% است، و نرخ هرگونه بی‌اختیاری مدفوع 0 تا 17% است.

آیا بعد از جراحی به درمان دیگری نیاز است؟

بعد از جراحی فیستول، پزشک توصیه خواهد کرد که به مدت یک هفته ناحیه درگیر را زیر دوش آبگرم بگیرید و داروهای ضدیبوست مصرف کنید. همچنین، از آنجا که بعد از جراحی، در ناحیه درمان شده دچار کمی درد یا ناراحتی شوید، پزشکتان قرص مسکن تجویز خواهد کرد.‌ در اکثر موارد فیستول خیلی خوب به جراحی جواب می‌دهد.

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

bigtheme